1. Nguồn gốc từ nhịp sống lao động vùng cao

Đua ngựa Bắc Hà không phải là cuộc đua thể thao thương mại, mà bắt nguồn từ chính đời sống thực tế của đồng bào vùng cao, nơi con ngựa là người bạn thủy chung gắn bó trên từng con dốc dựng đứng, thồ ngô, thồ củi và đưa đón người đi chợ.

• Năm 1975: Bắc Hà tổ chức cuộc diễu hành biểu dương lực lượng với hơn 200 con ngựa.
• Năm 1980: Tổ chức giải đua ngựa, bắn súng tuyển chọn những tay cung, kỵ sĩ thiện chiến vùng biên cương.
• Năm 2007: Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà chính thức được khôi phục hàng năm trong khuôn khổ Festival Cao nguyên trắng.
• Ngày 27/5/2021: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh Lễ hội đua ngựa Bắc Hà vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (theo Quyết định số 1732/QĐ-BVHTTDL).

Nét độc đáo: Kỵ mã nông dân và ngựa thồ không yên

Điểm làm nên sức hút cuồng nhiệt của giải đua chính là tính chất "mộc":

• Ngựa tham gia đua là ngựa thồ nương rẫy hằng ngày của bà con các xã Bản Phố, Thải Giàng Phố, Na Hối, Tà Chải...
• Các kỵ mã không mặc trang phục bảo hộ cầu kỳ, cưỡi ngựa không dùng yên cương hiện đại, chỉ có dây cương thô sơ và thi đấu bằng lòng dũng cảm, sự khéo léo kết hợp ăn ý giữa người và vật nuôi.